خواب يك كف بخورند دوائى كه در اقسام سرفه معمول‌ست صفت آن آنچه براى ضيق النفس مذكور شد حسب سبب به عمل آرند و از گل پسته و بليله مساوى در آب ادرك حب به قدر مونگ بسته در دهن نگاهدارند كه براى اكثر اقسام سرفه مجرب‌ست و خوردن ترياق كبير براى سرفه و بارد مفيد بود و در سعال نزلى علاج نزله نمايند و ترياق النزله و شربت خشخاش كه در آن بزر البنج داخل‌ست و لعوق نافع سرفهء نزلى درين باب مجرب‌ست و مبادرت بعلاج اين قسم سرفه زياده بايد كرد كه در اكثر منتقل بسل مىشود و اگر سرفه بسبب گرمى و خشكى ريه باشد دوائى كه براى بحت الصوت گذشت بدهند و اگر حاجت تنقيه شود بحسب غلبهء خلط تنقيه كنند و اگر سرفه بسبب ذات الجنب و ذات الريه و ورم كبد و صدر و فم معده باشد علاج مرض اصلى كنند دوائى كه براى سرفه معمول حكيم محمد سليم خان‌ست صفت آن رب السوس سهاگه حب الآس كاكراسنگى سنگى مساوى در كوزهء گلى انداخته سرش محكم بسته شب در تنور بدارند و صبح برآورده سائيده نگهدارند قدرى از آن در برگ تنبول داشته بخورند دوائى هندى كه براى سرفه معمول و بسيار مفيد صفت آن فلفل نانخواه دارفلفل نمك لاهورى نمك سياه سهاگه هر واحد يك درم برگ اروسه يازده عدد در سبوچهء گلى نهاده دهن آن بند كرده در آتش نهند كه بسوزد بعده ادويه برآورده سائيده نگاهدارند و هر روز به قدر چهار سرخ از آن در پان خورند و بعضى نوشته‌اند كه بعد سائيدن برابر آن صمغ عربى سوده افزايند پس يك ماشه از آن خورند دوائى كه سرفهء اطفال را مجرب صفت آن كاكراسنگى سنگى زنجبيل اتيس دانهء الايچى سفيد اصل السوس برابر كوفته بيخته بعسل لعوق نمايند و پارچه در عرق كوكنار تر كرده خشك نموده كلاه آن بر سر نگاهدارند دوائى كه در اقسام نفث الدم معمول‌ست صفت آن لعاب بهدانه شيرهء عناب شيرهء مغز تخم تربوز شيرهء پوست بيخ انجبار شيرهء تخم خرفه در آب برآورده شربت نيلوفر داخل كرده بارتنگ پاشيده بنوشند و اگر خون بند نشود فصد باسليق كنند و قرص كهربا و قرص گلنار بدهند و اگر سبب آن نزله باشد حبس نزله كنند دوائى نفث الدم از هر قسم كه باشد از مجربات والد مرحوم صفت آن خاكستر برگ انگور دو سه ماشه با شيرهء تخم خيارين يا شيرهء تخم خرفه يا شيرهء برگ مچهچى و شربت مناسب بدهند نوع ديگر كه بتجربه رسيده صفت آن شيرهء برگ بانسه يك توله در پاؤ آثار آب برآورده بىشيرينى يا با قند يا عسل بدهند ايضا كه براى نفث الدم به عمل آمده صفت آن برگ به بول نورسته برگ انار آمله هر واحد چار ماشه كشنيز دو ماشه شب در آب تر كرده صبح سائيده صاف كرده بقدرى مصرى يا شربت نيلوفر يا شربت حب الآس يا شربت انجبار بنوشند دوائى جهت نفث الدم مخترع اوستاد مرحوم صفت آن كتيرا صمغ عربى نشاسته كهربا گل ارمنى از هر واحد يك ماشه سوده در شربت خشخاش دو توله آميخته بليسند و بالايش شيرهء خرفه شش ماشه در آب برآورده شربت انجبار دو توله آميخته بنوشند دوائى كه در ذات الجنب و برسام و شوصه و ذات الريه و ذات الصدر و ذات العرض همواره معمول‌ست صفت آن تا روز سوم فصد باسليق از جانب مخالف كنند و بعد سه روز فصد از دست موافق گيرند و بهدانه سه ماشه و عناب پنج دانه و سپستان نه دانه تخم خطمى هفت ماشه در آب جوش داده صاف نموده شيرهء تخم كاهو شش ماشه شربت بنفشه دو توله داخل كرده خاكشى چهار ماشه پاشيده بنوشند و موم سفيد يك نيم توله روغن گل دو توله بر آتش گداخته بر جاى درد نيمگرم بمالند و يا پارچه بدان آلوده بنهند و پنبهء كهنه بالاى آن بربندند و بعد از آن عنب الثعلب تخم خطمى تخم كتان هر يك شش ماشه با موم زرد و روغن گل